Nhận tiền hay nhận hàng tặng để làm video, bài viết về sản phẩm không bị cấm; điều dễ vi phạm là giấu chuyện đó đi, khiến người xem tưởng đây là trải nghiệm của một khách hàng tự bỏ tiền. Khi đã có lợi ích từ nhãn hàng, nội dung của bạn mang tính quảng cáo, và người xem có quyền biết. Pháp luật về quảng cáo và bảo vệ người tiêu dùng đều hướng tới việc không để người mua bị dẫn dắt bằng thông tin không trung thực.
Câu hỏi này ngày càng được nhiều người làm nội dung nhỏ đặt ra, không chỉ người nổi tiếng: một tài khoản vài nghìn người theo dõi nhận một hộp mỹ phẩm, một quán mời ăn, một link tiếp thị liên kết có hoa hồng. Bài này giải thích khi nào nội dung của bạn trở thành quảng cáo, trách nhiệm của người chuyển tải quảng cáo theo hướng của luật sửa đổi, những nhóm sản phẩm cần cẩn trọng gấp bội, và cách ghi rõ hợp tác sao cho người xem hiểu ngay.
Vì sao luật quan tâm tới chuyện bạn có nói ra hay không
Người xem tin một video review vì nghĩ người nói không có lý do gì để khen ngoài trải nghiệm thật. Sự tin tưởng đó chính là thứ làm review có sức thuyết phục hơn quảng cáo thông thường, và cũng là lý do nhãn hàng sẵn sàng trả tiền. Khi khoản tiền bị giấu đi, người xem đang ra quyết định mua dựa trên một giả định sai.
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 đặt nặng quyền được cung cấp thông tin trung thực và cấm hành vi lừa dối, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng qua quảng cáo hoặc thông tin về sản phẩm. Luật Quảng cáo, sau lần sửa đổi năm 2025, bổ sung quy định riêng cho người chuyển tải sản phẩm quảng cáo, nhóm bao gồm những người dùng hình ảnh, uy tín của mình trên mạng để giới thiệu sản phẩm. Hướng chung là: người đó phải kiểm tra thông tin về người quảng cáo và sản phẩm, nói đúng sự thật, và cho người xem biết đó là nội dung quảng cáo. Chi tiết thi hành và mức xử lý, bạn nên đối chiếu văn bản hiện hành.
Nói cách khác, luật không đòi bạn từ chối tiền của nhãn hàng. Luật đòi bạn minh bạch và chịu trách nhiệm với điều mình nói.
Khi nào nội dung của bạn đã thành quảng cáo
Không phải cứ nhắc tên sản phẩm là quảng cáo. Nội dung nên được coi là có tính quảng cáo khi có một trong các yếu tố sau:
- Bạn nhận tiền, dù là phí cố định, phí theo lượt xem hay theo đơn hàng.
- Bạn nhận sản phẩm, dịch vụ miễn phí kèm kỳ vọng sẽ đăng nội dung về nó, dù không có hợp đồng.
- Bạn gắn đường dẫn tiếp thị liên kết, mã giảm giá riêng mà mỗi đơn hàng mang lại hoa hồng cho bạn.
- Nhãn hàng duyệt kịch bản, gửi thông điệp cần nói, hoặc yêu cầu sửa nội dung trước khi đăng.
- Bạn là nhân viên, cộng tác viên, đối tác của chính doanh nghiệp có sản phẩm được giới thiệu.
- Bạn được mời đi trải nghiệm miễn phí một chuyến du lịch, một bữa ăn, một liệu trình dịch vụ.
Ngược lại, khi bạn tự bỏ tiền mua, không ai yêu cầu và không có hoa hồng, nội dung là review độc lập. Hai loại đều hợp pháp; điều khiến chúng khác nhau là người xem có biết loại nào đang xem hay không.
Nhóm sản phẩm cần cẩn trọng gấp bội
Một số nhóm sản phẩm có quy định quảng cáo riêng, chặt hơn hàng tiêu dùng thông thường. Nhận quảng cáo cho các nhóm này mà không kiểm tra là cách nhanh nhất để người làm nội dung vướng trách nhiệm.
| Nhóm sản phẩm | Vì sao nhạy cảm | Nên kiểm tra gì |
|---|---|---|
| Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ | Dễ quảng cáo như thuốc chữa bệnh | Nội dung quảng cáo đã được xác nhận; không nói chữa khỏi bệnh |
| Mỹ phẩm | Hay bị nói quá công dụng như trị dứt, thay da | Giấy tờ công bố sản phẩm; không nói công dụng điều trị |
| Thuốc, thiết bị y tế | Ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ | Quy định quảng cáo riêng; nhiều loại thuốc không được quảng cáo rộng rãi |
| Dịch vụ thẩm mỹ, khám chữa bệnh | Rủi ro biến chứng thật | Giấy phép hoạt động của cơ sở; không cam kết kết quả |
| Đầu tư, tài chính, sàn giao dịch | Rủi ro mất tiền, lừa đảo | Doanh nghiệp có được phép hoạt động không; không hứa lợi nhuận |
| Khoá học, đào tạo | Hay hứa hẹn đầu ra, thu nhập | Không cam kết thu nhập, việc làm thay cho đơn vị |
Với những nhóm này, một câu "sản phẩm này giúp mình hết mụn sau một tuần" hay "lãi đều mỗi tháng" có thể trở thành nội dung sai sự thật, và câu "mình chỉ nói theo kịch bản nhãn hàng đưa" không làm bạn hết trách nhiệm.
Trách nhiệm của người chuyển tải quảng cáo: những điều nên tự làm
Dùng thử thật. Nói về trải nghiệm bạn không có là kể sai sự thật. Nếu nhãn hàng muốn bạn khen một sản phẩm bạn chưa dùng, hãy từ chối hoặc nói rõ đây là thông tin nhãn hàng cung cấp.
Đọc giấy tờ của sản phẩm. Hỏi nhãn hàng các giấy tờ cơ bản: giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy tờ công bố hoặc giấy phép của sản phẩm thuộc nhóm phải có, nội dung quảng cáo đã được xác nhận với nhóm phải xác nhận. Nhãn hàng tử tế sẵn sàng đưa; nhãn hàng ngần ngại là tín hiệu nên dừng.
Kiểm từng câu trong kịch bản. Gạch bỏ các câu tuyệt đối như "tốt nhất", "duy nhất", "chữa khỏi", "cam kết hoàn tiền 100%" nếu không có căn cứ. Bạn là người nói những câu đó trước ống kính.
Giữ lại hợp đồng và trao đổi. Hợp đồng, tin nhắn, kịch bản đã duyệt cho thấy bạn đã làm gì để kiểm tra. Khi sản phẩm có vấn đề, đây là thứ giúp bạn chứng minh mình đã cẩn trọng.
Cách ghi rõ hợp tác để người xem hiểu ngay
Ghi rõ không cần dài dòng, nhưng phải đủ rõ và đúng chỗ. Một trình tự gợi ý:
- Nói ngay ở đầu video hoặc buổi live, bằng lời, rằng nội dung có hợp tác với nhãn hàng hoặc bạn được tặng sản phẩm.
- Bật nhãn nội dung có trả phí, nội dung hợp tác nếu nền tảng có tính năng này.
- Ghi trong dòng mô tả đầu tiên, không giấu dưới hàng chục thẻ hay ở cuối phần mô tả dài.
- Dùng chữ tiếng Việt dễ hiểu như "quảng cáo", "hợp tác với nhãn hàng", "được tặng sản phẩm"; hạn chế chỉ dùng từ viết tắt tiếng Anh mà nhiều người xem không hiểu.
- Với đường dẫn tiếp thị liên kết, ghi rõ bạn nhận hoa hồng khi người xem mua qua đường dẫn.
- Nếu sau này nhận thêm lợi ích từ nhãn hàng đã review độc lập trước đó, bổ sung thông tin vào các nội dung cũ còn đang được dùng để bán hàng.
Livestream bán hộ nhãn hàng, ăn hoa hồng theo đơn
Một dạng hợp tác phổ biến khác là người làm nội dung đứng live bán sản phẩm của nhãn hàng, hưởng phần trăm trên mỗi đơn chốt được. Ở dạng này, tính quảng cáo rõ hơn cả: bạn đang trực tiếp bán hàng. Người xem nên được biết bạn bán hộ cho ai, ai là người chịu trách nhiệm giao hàng, đổi trả, bảo hành, chứ không chỉ biết bạn "đang chia sẻ đồ mình dùng".
Những câu thường gặp trong live như "chỉ còn mười suất", "giá này chỉ hôm nay", "hết live là về giá gốc" phải đúng sự thật. Nếu số lượng, mức giảm là do kịch bản bịa ra để thúc người xem chốt đơn, đó là thông tin gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Hỏi rõ nhãn hàng về chương trình khuyến mại thật trước buổi live, và đừng tự thêm thắt.
Khi có khách phản ánh sau buổi live, người đứng live thường là người đầu tiên bị nhắn tin. Thoả thuận trước với nhãn hàng về kênh tiếp nhận phản ánh, đổi trả, và ghi rõ thông tin đó trong buổi live giúp cả bạn lẫn người mua đỡ rối.
Phía nhãn hàng: thuê người review không có nghĩa là thuê họ chịu trách nhiệm thay
Nhãn hàng thuê người làm nội dung là kênh tiếp thị hợp pháp và hiệu quả. Nhưng trách nhiệm về chất lượng sản phẩm và tính trung thực của thông tin vẫn trước hết thuộc về doanh nghiệp có sản phẩm. Đưa cho người làm nội dung một kịch bản nói quá công dụng, rồi yêu cầu họ không ghi là quảng cáo, là đặt cả hai bên vào rủi ro.
Cách làm tốt cho nhãn hàng là cung cấp đầy đủ giấy tờ ngay từ đầu, viết kịch bản dựa trên công dụng đã được công bố, để người làm nội dung tự do nêu cảm nhận thật, và yêu cầu ghi rõ hợp tác. Nội dung minh bạch có thể ít "bùng" hơn, nhưng giữ được lòng tin của người xem lâu dài và tránh được những đợt khủng hoảng khi bị phát hiện.
Hợp đồng nên có điều khoản về việc ai chịu trách nhiệm gì khi thông tin sai, cách xử lý khi có phản ánh của người tiêu dùng, và quyền sử dụng lại nội dung. Đây là chỗ đáng hỏi luật sư trước khi ký các hợp đồng giá trị lớn, ví dụ hỏi luật sư trên AI Cố Vấn (aicovan.com) để biết những điều khoản tối thiểu cần có.
Người xem nên đọc review có tài trợ thế nào
Thấy chữ "hợp tác" không có nghĩa nội dung là dối trá. Nhiều người làm nội dung có uy tín vẫn nhận tài trợ và vẫn nói thẳng nhược điểm. Điều bạn nên làm là coi đó là một nguồn thông tin có lợi ích đi kèm, và đối chiếu thêm với các nguồn độc lập.
Ngược lại, khi thấy một sản phẩm được rất nhiều tài khoản khen giống hệt nhau, cùng thời điểm, cùng câu chữ mà không ai ghi hợp tác, đó là dấu hiệu nên dè chừng. Với sản phẩm liên quan sức khoẻ, tiền bạc, đừng quyết định chỉ vì một video. Nếu đã mua phải sản phẩm không đúng như quảng cáo, bạn có quyền khiếu nại người bán, và giữ lại video quảng cáo làm căn cứ.
Bạn cũng có thể góp phần làm môi trường minh bạch hơn: hỏi thẳng dưới video "bạn có hợp tác với nhãn hàng không", và báo cáo với nền tảng những nội dung quảng cáo sản phẩm sức khoẻ có lời hứa chữa bệnh. Phần lớn nền tảng có mục báo cáo riêng cho quảng cáo gây hiểu lầm.
Câu hỏi thường gặp
Tài khoản nhỏ, vài nghìn người theo dõi, có phải ghi là quảng cáo không?
Nghĩa vụ minh bạch không phụ thuộc số người theo dõi mà phụ thuộc việc bạn có nhận lợi ích để giới thiệu sản phẩm hay không. Tài khoản nhỏ thường có người xem tin tưởng cao, nên ghi rõ hợp tác càng quan trọng. Đối chiếu thêm quy định hiện hành của Luật Quảng cáo đã sửa đổi.
Chỉ được tặng sản phẩm, không nhận tiền thì có cần ghi không?
Nên ghi. Sản phẩm được tặng kèm kỳ vọng bạn sẽ đăng bài là một lợi ích có giá trị. Người xem cần biết điều đó để hiểu bối cảnh nhận xét của bạn. Một dòng "được nhãn hàng gửi tặng" ở đầu là đủ rõ.
Dùng đường dẫn tiếp thị liên kết có cần nói với người xem không?
Nên nói. Mỗi đơn hàng qua đường dẫn mang lại hoa hồng cho bạn, tức bạn có lợi ích khi người xem mua. Ghi ngắn gọn rằng bạn nhận hoa hồng khi người xem mua qua đường dẫn là cách minh bạch và phần lớn nền tảng tiếp thị liên kết cũng yêu cầu.
Sản phẩm mình quảng cáo bị phát hiện kém chất lượng thì mình có liên quan không?
Có thể có, tuỳ mức độ bạn đã kiểm tra và những gì bạn đã nói. Nếu bạn nói sai về công dụng, không kiểm tra giấy tờ, không ghi rõ quảng cáo, rủi ro của bạn cao hơn. Giữ hợp đồng, giấy tờ nhãn hàng đã cung cấp và kịch bản là cách bảo vệ mình.
Quay video khen sản phẩm của chính công ty mình làm có phải ghi không?
Nên ghi rõ mối quan hệ, ví dụ là nhân viên hoặc chủ của doanh nghiệp. Người xem đánh giá lời khen của người bán khác với lời khen của khách hàng. Giấu vai trò của mình để giả làm khách hàng là cách gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.
Nhãn hàng yêu cầu không ghi chữ quảng cáo cho tự nhiên thì xử lý thế nào?
Bạn nên từ chối yêu cầu đó và giải thích rằng ghi rõ hợp tác là để bảo vệ cả hai bên. Nếu nhãn hàng vẫn kiên quyết, đó là tín hiệu nên cân nhắc lại việc hợp tác, vì người đứng trước ống kính chịu phần rủi ro không nhỏ.