Quay chính mình tập luyện ở phòng gym, bơi ở hồ bơi để theo dõi tiến bộ hay chia sẻ lên mạng là việc nhiều người làm, và nếu nơi tập không cấm thì không có vấn đề. Nhưng khi người tập khác lọt vào khung hình rõ mặt, rõ cơ thể, bạn cần xin phép hoặc làm mờ trước khi đăng. Ở phòng thay đồ, nhà tắm, phòng xông hơi thì không được quay chụp dưới bất kỳ hình thức nào.
Phòng tập, hồ bơi, phòng xông hơi có một đặc điểm khiến chuyện quay phim nhạy cảm hơn nơi khác: người ta mặc đồ tập, đồ bơi, cơ thể lộ nhiều, và đang trong trạng thái không chuẩn bị để lên hình. Bài này giúp người quay, người bị quay lẫn chủ phòng tập biết giới hạn của mình.
Vì sao phòng tập, hồ bơi nhạy cảm hơn nơi khác
Ở ngoài đường, người ta ăn mặc để ra ngoài và ít nhiều chấp nhận được người khác nhìn thấy. Ở phòng tập, hồ bơi, người ta mặc đồ phục vụ việc vận động: áo ba lỗ, quần bó, đồ bơi. Một người đang tập tạ với gương mặt nhăn nhó, một người đang bước ra từ bể bơi, không ai trong số đó muốn khoảnh khắc ấy xuất hiện trên mạng khi chưa được hỏi.
Pháp luật về quyền đối với hình ảnh và đời sống riêng tư áp dụng như nhau ở mọi nơi, nhưng mức độ xâm phạm thì khác. Đăng một đoạn phim lọt người tập bên cạnh với cơ thể lộ rõ, kèm bình luận về vóc dáng của họ, dễ bị coi là xúc phạm nhân phẩm hơn rất nhiều so với một bức ảnh phố có người đi đường.
Thêm một lý do nữa: người tập ở một phòng gym trong khu dân cư thường là hàng xóm, đồng nghiệp, người quen của nhau. Một đoạn phim đăng lên rất dễ đến tay người quen của người bị quay, khiến họ ngại quay lại nơi tập. Sự thoải mái của cộng đồng nhỏ ấy là thứ mà mỗi người quay phim nên góp phần giữ gìn.
Ngoài ra, phòng tập và hồ bơi là không gian của chủ cơ sở, có nội quy riêng. Nhiều nơi cho phép quay khu vực tập nhưng cấm quay khu vực thay đồ, có nơi chỉ cho phép quay khi không có người khác trong khung hình, có nơi cấm hẳn chân máy để tránh vướng lối đi. Đọc nội quy hoặc hỏi lễ tân trước khi dựng máy là bước đầu tiên.
Khu vực nào quay được, khu vực nào không
Cách hiểu phổ biến ở phần lớn phòng tập và hồ bơi, từng nơi có thể chặt hơn tuỳ nội quy:
| Khu vực | Quay chụp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Khu tập tạ, máy chạy, sàn tập | Được nếu nội quy cho phép | Đặt máy hướng về phía mình, tránh lấy người tập khác rõ mặt |
| Lớp tập nhóm như yoga, aerobic | Cần sự đồng ý của huấn luyện viên và người tập | Nhiều người không muốn lên hình khi đang tập |
| Thành hồ bơi, khu vực bơi | Hạn chế, nhiều nơi chỉ cho phép quay người nhà | Tuyệt đối tránh quay trẻ em nhà khác |
| Phòng thay đồ, nhà tắm, phòng xông hơi | Không được | Kể cả chụp ảnh tự sướng của chính mình cũng dễ lọt người khác |
| Quầy lễ tân, khu chờ | Được ảnh cá nhân | Tránh màn hình, sổ đăng ký có thông tin hội viên |
Nếu bạn không chắc, hãy hỏi lễ tân hoặc huấn luyện viên. Một câu hỏi đơn giản giúp bạn tránh được việc bị nhắc nhở giữa buổi tập trước mặt mọi người.
Quay video tập luyện cho đúng
Ví dụ giả định: bạn muốn quay động tác squat để gửi huấn luyện viên online xem lại kỹ thuật. Bạn có thể làm như sau:
- Chọn giờ vắng người, như sáng sớm hay đầu giờ chiều, để khung hình ít người khác.
- Đặt máy sát tường hoặc góc phòng, hướng về phía bạn, sao cho phía sau là tường hoặc gương ít người.
- Nếu có người tập ngay cạnh, hỏi họ có ngại không; phần lớn sẽ đồng ý hoặc dịch ra một chút.
- Không để chân máy chắn lối đi, không chiếm máy tập quá lâu chỉ để quay.
- Trước khi đăng, xem lại toàn bộ đoạn phim, làm mờ hoặc cắt bỏ phần có người khác rõ mặt, rõ cơ thể.
- Không bình luận về vóc dáng, cách tập của người khác lọt vào video của bạn.
Với video chỉ để gửi huấn luyện viên xem riêng, bạn vẫn nên tránh quay người khác, vì video có thể bị chia sẻ tiếp mà bạn không kiểm soát được. Một mẹo đơn giản là xem lại video ngay sau khi quay, khi người tập bên cạnh vẫn còn ở đó, để có thể hỏi ý họ nếu cần giữ lại đoạn có họ.
Phòng thay đồ, nhà tắm, phòng xông hơi: ranh giới tuyệt đối
Không có ngoại lệ. Đây là nơi người ta thay đồ, tắm rửa, hoàn toàn không mặc gì. Quay chụp ở đây xâm phạm nghiêm trọng đời sống riêng tư và nhân phẩm, kể cả khi bạn chỉ định chụp chính mình trước gương.
Vi phạm có thể vượt khỏi dân sự. Quay, chụp, phát tán hình ảnh thân thể người khác ở nơi riêng tư có thể bị xử phạt hành chính, và tuỳ tính chất có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự. Đây là những hành vi bị xã hội lên án mạnh mẽ.
Phát hiện người quay lén, báo ngay. Nếu thấy ai đó dùng điện thoại hướng vào người khác trong phòng thay đồ, hãy báo ngay nhân viên phòng tập, giữ an toàn cho bản thân và gọi công an nếu cần.
Chủ cơ sở có trách nhiệm. Phòng tập, hồ bơi phải bố trí phòng thay đồ kín đáo, không lắp camera trong khu vực này, và có biện pháp nhắc nhở hội viên. Lắp camera an ninh trong phòng thay đồ là vi phạm, dù với mục đích chống trộm. Muốn chống mất đồ, cơ sở nên dùng tủ có khoá và đặt camera ở hành lang bên ngoài.
Hồ bơi công cộng, bãi tắm: đồ bơi không phải lời mời lên hình
Hồ bơi công cộng, bể bơi chung cư, bãi tắm là nơi đông người, ai cũng thấy ai. Nhiều người lập luận rằng đã mặc đồ bơi ra chỗ đông thì chấp nhận bị nhìn, và vì thế chấp nhận bị quay. Lập luận này không đúng với pháp luật về quyền đối với hình ảnh: được nhìn thấy khác với đồng ý để hình ảnh của mình bị ghi lại, đăng lên và lưu mãi trên mạng.
Quay toàn cảnh bể bơi để giới thiệu khu chung cư, chụp người thân đang bơi, chụp cảnh bãi biển đông vui thì ít có vấn đề nếu người khác chỉ là chi tiết nhỏ. Còn chụp cận một người lạ đang mặc đồ bơi, quay theo một người đang tắm biển, cắt riêng phần cơ thể của họ để đăng, thì đã thành hành vi xâm phạm nhân phẩm, và có thể bị xử lý nặng nếu nội dung mang tính khiêu dâm hoặc bị phát tán rộng.
Với bể bơi chung cư, ban quản lý có thể đặt nội quy về chụp ảnh, nhất là trong giờ có nhiều trẻ em học bơi. Cư dân nên góp ý để có quy định rõ ràng thay vì để mỗi người tự hiểu. Ở bãi tắm du lịch, ban quản lý bãi biển và lực lượng địa phương có thể nhắc nhở người có hành vi quay chụp lộ liễu gây phiền cho du khách.
Huấn luyện viên quay học viên, phòng tập quay làm quảng cáo
Huấn luyện viên cá nhân hay quay học viên để chỉnh kỹ thuật, theo dõi tiến bộ, và nhiều người muốn đăng video học viên lên trang cá nhân để giới thiệu dịch vụ. Quay để chỉnh kỹ thuật là phần của công việc, nhưng nên nói trước với học viên và chỉ dùng trong phạm vi đó. Đăng lên trang cá nhân hay trang của phòng tập để quảng bá là sử dụng hình ảnh vì mục đích thương mại, cần sự đồng ý rõ ràng của học viên.
Ảnh trước và sau khi tập là loại nội dung dễ gây tranh chấp nhất, vì nó cho thấy cơ thể học viên ở thời điểm họ không hài lòng với bản thân. Đăng loại ảnh này chỉ khi học viên đồng ý rõ ràng, tốt nhất bằng văn bản, và tôn trọng nếu họ muốn che mặt.
Phòng tập muốn quay video quảng cáo không gian tập nên chọn giờ vắng, thông báo trước cho hội viên, hoặc thuê người mẫu. Quay vào giờ đông người rồi dùng làm quảng cáo khi hội viên chưa đồng ý là đang dùng hình ảnh của họ để bán dịch vụ.
Khi bạn là người bị lọt vào video của người khác
Nếu thấy mình xuất hiện rõ mặt trong video của một người tập cùng phòng, bạn có thể nhẹ nhàng nhờ họ cắt đoạn có mình hoặc làm mờ. Đa số người tập đều hiểu, vì chính họ cũng không muốn bị người khác quay. Nếu video đã được đăng, hãy nhắn trực tiếp đề nghị gỡ, sau đó báo nhân viên phòng tập nếu người kia không hợp tác.
Trường hợp video kèm lời bình phẩm về cơ thể, cách ăn mặc của bạn, đó là hành vi xúc phạm. Hãy lưu lại bằng chứng, báo cáo với nền tảng, và nếu lan rộng gây ảnh hưởng đến công việc, cuộc sống, bạn có quyền yêu cầu bồi thường theo Bộ luật Dân sự hoặc gửi đơn tới công an.
Ngược lại, nếu bạn là chủ phòng tập, một tấm biển nhỏ ghi rõ quy định quay phim, cùng với việc nhân viên nhắc nhở khi thấy hội viên quay người khác, sẽ giúp tránh được phần lớn rắc rối và giữ cho phòng tập là nơi mọi người thấy thoải mái.
Nội quy hiệu quả thường ngắn và cụ thể: được quay chính mình ở khu tập, không quay người khác khi chưa hỏi, không dùng điện thoại trong phòng thay đồ và phòng xông hơi, không dựng chân máy chắn lối đi. Nhân viên được dặn nhắc nhở bằng lời, không cần tranh cãi, và báo quản lý khi hội viên cố tình vi phạm nhiều lần.
Câu hỏi thường gặp
Phòng gym cấm quay video thì có đúng luật không?
Đúng. Phòng tập là không gian của chủ cơ sở, có quyền đặt nội quy hạn chế quay phim để bảo vệ hội viên. Khi bạn đăng ký tập, bạn đồng ý tuân theo nội quy đó. Nếu không đồng ý, bạn có thể chọn nơi tập khác.
Quay con mình học bơi mà lọt trẻ em khác vào khung hình có sao không?
Nên tránh. Trẻ em mặc đồ bơi là hình ảnh nhạy cảm. Nếu lỡ lọt, hãy cắt bỏ hoặc làm mờ các em khác trước khi đăng, và tốt nhất chỉ đăng ở chế độ riêng tư cho người thân xem.
Huấn luyện viên đăng video học viên mà không hỏi thì làm gì?
Học viên có quyền yêu cầu gỡ ngay. Hãy nhắn trực tiếp huấn luyện viên, nếu không được thì báo quản lý phòng tập. Đây là sử dụng hình ảnh vì mục đích quảng bá dịch vụ, cần sự đồng ý của bạn.
Chụp ảnh tự sướng trước gương phòng thay đồ có được không?
Không nên. Gương phòng thay đồ thường phản chiếu cả những người khác đang thay đồ phía sau. Nhiều phòng tập cấm hẳn điện thoại trong khu vực này. Hãy chụp ở khu vực tập hoặc khu chờ.
Phát hiện camera trong phòng thay đồ của hồ bơi thì làm sao?
Không chạm vào thiết bị, rời khỏi khu vực, báo ngay quản lý và gọi công an. Ghi lại thời gian, vị trí phát hiện. Lắp camera trong phòng thay đồ là vi phạm nghiêm trọng quyền riêng tư của người sử dụng.
Đăng video tập luyện có người khác ở xa, không rõ mặt thì có sao không?
Thường không có vấn đề nếu không nhận ra được người đó và không có bình luận nhắm vào họ. Tuy vậy, nếu người đó nhận ra mình và đề nghị gỡ, bạn nên cắt bỏ đoạn đó để giữ quan hệ tốt ở nơi tập chung.