Được chụp ở phần lớn khu vực công cộng của nhà ga hàng không, nhà ga đường sắt, bến xe, như sảnh làm thủ tục, khu chờ, khu thương mại. Không nên hoặc không được quay chụp ở điểm soi chiếu an ninh, khu vực hạn chế, và tuyệt đối không hướng máy về khu vực quân sự ở những sân bay dùng chung. Trên máy bay, bạn được chụp cảnh cửa sổ, chụp mình và người đi cùng, nhưng phải dừng khi tiếp viên yêu cầu, và không được quay chụp tổ bay hay hành khách khác để đăng mà không có sự đồng ý.
Sân bay và tàu bay là nơi quy định an ninh hàng không được áp dụng chặt chẽ, và mỗi hãng bay còn có điều lệ vận chuyển riêng. Bài này giúp bạn biết khu vực nào thoải mái, khu vực nào nên cất máy, và cần làm gì khi bị nhân viên an ninh nhắc nhở. Các quy định cụ thể có thể thay đổi, nên khi cần chính xác bạn hãy xem thông báo của cảng hàng không và hãng bay đang dùng.
Sân bay chia thành nhiều khu vực với mức kiểm soát khác nhau
Một sân bay không phải là một không gian đồng nhất. Phần sảnh đi, sảnh đến, khu làm thủ tục, quán cà phê ở tầng công cộng là nơi mọi người qua lại tự do, gần giống một trung tâm thương mại. Phía sau cửa soi chiếu là khu cách ly, chỉ hành khách có thẻ lên tàu mới vào được. Xa hơn nữa là sân đỗ tàu bay, đường lăn, khu kỹ thuật, khu dành cho lực lượng chức năng, những nơi người không có nhiệm vụ không được vào.
Mức độ cho phép ghi hình đi theo mức kiểm soát của từng khu vực. Ở khu công cộng, việc chụp ảnh check in, quay cảnh người thân tiễn đón là chuyện bình thường. Ở điểm soi chiếu, nơi nhân viên an ninh kiểm tra người và hành lý, nhiều cảng hàng không đề nghị không quay chụp để bảo đảm an ninh và không làm lộ quy trình kiểm tra. Khu cách ly cho phép chụp ảnh cá nhân, nhưng vẫn có những chỗ có biển hạn chế.
Điều bạn cần nhớ nhất là tôn trọng biển báo và yêu cầu của nhân viên an ninh hàng không. Họ có thẩm quyền yêu cầu bạn dừng quay ở khu vực hạn chế, và việc không chấp hành có thể dẫn tới bị kiểm tra, lập biên bản, thậm chí bị từ chối vận chuyển.
Khu vực nào chụp được, khu vực nào nên cất máy
Bảng dưới là cách hiểu phổ biến, áp dụng cho đa số sân bay dân dụng ở Việt Nam. Từng nơi có thể có thêm quy định riêng:
| Khu vực | Chụp, quay | Lưu ý |
|---|---|---|
| Sảnh đi, sảnh đến, khu làm thủ tục | Được | Tránh quay cận mặt người lạ, giấy tờ của người khác ở quầy |
| Điểm soi chiếu an ninh | Không nên | Nhiều nơi có biển cấm; quay ở đây dễ bị nhắc nhở và kiểm tra |
| Khu cách ly, cửa ra tàu bay | Được chụp ảnh cá nhân | Không quay khu vực nhân viên, cửa kỹ thuật |
| Ô kính nhìn ra sân đỗ | Thường được chụp tàu bay dân dụng | Không hướng máy về khu quân sự, khu kỹ thuật có biển cấm |
| Khu vực quân sự trong sân bay dùng chung | Không được | Thuộc khu vực cấm theo quy định quốc phòng |
| Nhà ga đường sắt, bến xe | Được ở khu công cộng | Không vào khu kỹ thuật, đường ray khi không có nhiệm vụ |
Nếu không chắc, cách nhanh nhất là hỏi nhân viên gần nhất trước khi giơ máy lên. Một câu hỏi tốn vài giây nhưng giúp bạn tránh được cả một buổi giải trình.
Sân bay dùng chung với quân sự: chỗ nhiều người không biết
Nhiều sân bay ở Việt Nam là sân bay dùng chung. Một số cảng hàng không dân dụng nằm cạnh hoặc dùng chung đường băng với khu vực quân sự. Từ cửa kính khu chờ, bạn có thể nhìn thấy máy bay, công trình không phải của hãng hàng không dân dụng.
Khu vực quân sự là khu vực cấm. Theo quy định về quốc phòng và bảo vệ bí mật nhà nước, việc chụp ảnh, quay phim khu vực cấm khi không được phép là hành vi bị nghiêm cấm. Việc đăng những hình ảnh đó lên mạng còn nghiêm trọng hơn.
Đừng chụp những thứ bạn không nhận ra. Nếu thấy một khu vực, một phương tiện mà bạn không chắc là dân dụng, đơn giản nhất là không chụp. Thích tàu bay đến mấy cũng chỉ nên chụp tàu bay dân dụng của hãng.
Khi bị yêu cầu kiểm tra, hãy hợp tác. Nếu lực lượng chức năng yêu cầu kiểm tra thiết bị vì cho rằng bạn đã chụp khu vực cấm, hãy hợp tác, đề nghị lập biên bản theo quy định, và trình bày rõ ràng. Không giằng co, không tự ý xoá dữ liệu khi đang được yêu cầu xuất trình.
Trên máy bay: tổ bay có tiếng nói cuối cùng
Khi đã lên tàu bay, bạn là hành khách của hãng và phải tuân theo điều lệ vận chuyển, cùng với hướng dẫn của tổ bay. Hầu hết hãng cho phép hành khách chụp ảnh cá nhân như cảnh mây qua cửa sổ, chỗ ngồi, bữa ăn, chụp chung với người đi cùng. Một số hãng có quy định hạn chế việc quay tiếp viên, phi công, khu vực bếp, buồng lái, và hạn chế việc quay chụp hành khách khác.
Tiếp viên có quyền yêu cầu bạn dừng quay, đặc biệt trong các giai đoạn quan trọng như chuẩn bị cất cánh, hạ cánh, khi phổ biến an toàn, hoặc khi việc quay của bạn gây phiền cho hành khách khác. Không chấp hành hướng dẫn của tổ bay là hành vi có thể bị xử lý theo quy định về an ninh, an toàn hàng không, và hãng có thể từ chối vận chuyển bạn ở những chuyến sau.
Phần dễ vướng nhất là quay hành khách khác: một người ngủ há miệng, một cặp đôi cãi nhau, một em bé khóc suốt chuyến bay. Họ đang ở trong không gian chung chật hẹp, không có chỗ để tránh ống kính. Đăng những đoạn phim như vậy kèm lời chế giễu là xâm phạm hình ảnh và danh dự của họ, dù bạn quay trên một chuyến bay đông người.
Gặp sự cố trên chuyến bay và muốn ghi lại: làm sao cho đúng
Có những lúc bạn thật sự cần ghi lại, ví dụ hành lý bị hỏng khi nhận, ghế ngồi hư, bị đối xử không đúng. Ví dụ giả định: chị Mai nhận hành lý ở băng chuyền thấy vali bị vỡ bánh xe. Chị có thể làm như sau:
- Chụp ảnh vali, thẻ hành lý và thẻ lên tàu ngay tại băng chuyền, chỉ chụp đồ của mình.
- Đến quầy hành lý thất lạc, hư hỏng của hãng hoặc đơn vị phục vụ mặt đất để lập biên bản trước khi rời khỏi khu nhận hành lý.
- Nếu muốn ghi hình cuộc trao đổi, nói rõ với nhân viên và chỉ quay phần liên quan, tránh lia vào hành khách khác.
- Giữ bản gốc ảnh và biên bản, gửi khiếu nại theo kênh của hãng trong thời hạn hãng quy định.
- Chỉ đăng lên mạng nếu thật cần, kể đúng sự việc, che mặt nhân viên và những người không liên quan.
Cách làm này cho bạn bằng chứng đủ dùng mà không vi phạm quy định nào. Với sự cố trên tàu bay, hãy ưu tiên báo ngay cho tiếp viên và ghi lại số hiệu chuyến bay, số ghế, thời điểm.
Quay người khác ở sân bay: đoàn tụ, chia tay và người nổi tiếng
Sảnh đến của sân bay là nơi có nhiều khoảnh khắc xúc động: người lao động về quê sau nhiều năm làm việc ở nước ngoài, cha mẹ đón con du học về, những cuộc chia tay nước mắt ở cửa ra. Nhiều người cầm điện thoại quay lại vì thấy cảm động, rồi đăng lên mạng. Những cảnh này diễn ra ở nơi công cộng, nhưng đó vẫn là khoảnh khắc riêng tư của một gia đình. Nếu họ là nhân vật chính rõ mặt trong đoạn phim, bạn nên hỏi trước khi đăng.
Một tình huống khác là gặp người nổi tiếng ở sân bay. Người của công chúng chấp nhận được nhận ra nhiều hơn người thường, nhưng khi họ đi việc riêng, đi cùng gia đình, họ vẫn có quyền đối với hình ảnh và đời tư. Xin chụp chung một tấm khi họ vui vẻ là chuyện bình thường; bám theo quay liên tục, quay con nhỏ của họ, hay đăng kèm lời đồn đoán về chuyện riêng thì không.
Cũng cần tránh quay rõ mặt những người đang làm thủ tục xuất cảnh, nhập cảnh, đang bị kiểm tra hành lý, hay đang gặp sự cố ở quầy. Họ đang ở trong một tình huống không dễ chịu và không chọn trở thành nhân vật trong đoạn phim của ai. Nếu thấy chuyện đáng phản ánh, hãy ghi chép lại và báo cho nhân viên phụ trách thay vì đăng lên mạng.
Nhà ga đường sắt, bến xe khách và tàu thuyền
Nhà ga đường sắt và bến xe khách nhìn chung là nơi công cộng, việc chụp ảnh ở sảnh chờ, sân ga khi có vé là bình thường. Nhiều người còn thích chụp những đoàn tàu cũ, sân ga nhỏ ở các tỉnh miền Trung như một kỷ niệm. Điều cần tránh là bước xuống đường ray, đi vào khu kỹ thuật, đứng ở mép sân ga khi tàu vào để lấy góc đẹp. Những việc đó không chỉ trái quy định an toàn đường sắt mà còn rất nguy hiểm.
Trên tàu hoả, xe khách, tàu cao tốc ra đảo, nguyên tắc tôn trọng hành khách khác vẫn như trên máy bay. Nhân viên phục vụ có thể yêu cầu bạn dừng quay nếu gây phiền. Quay cảnh khoang tàu để giới thiệu hành trình thì nên chọn lúc vắng hoặc làm mờ mặt người khác khi đăng.
Nói chung, ở các đầu mối giao thông, bạn có thể ghi lại chuyến đi của mình khá thoải mái. Chỉ cần tránh ba thứ: khu vực an ninh và kỹ thuật, khu vực quân sự, và việc biến người đi cùng chuyến thành nhân vật bất đắc dĩ trong nội dung của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Chụp ảnh check in ở quầy làm thủ tục có bị nhắc không?
Thường không. Đây là khu vực công cộng, chụp ảnh kỷ niệm là chuyện bình thường. Bạn chỉ cần tránh chụp rõ giấy tờ, màn hình quầy và khuôn mặt hành khách khác đang làm thủ tục bên cạnh.
Quay video lúc máy bay cất cánh có bị cấm không?
Nhiều hãng cho phép chụp, quay cảnh qua cửa sổ, nhưng yêu cầu thiết bị ở chế độ phù hợp và người dùng phải tuân theo hướng dẫn của tổ bay ở giai đoạn cất, hạ cánh. Nếu tiếp viên yêu cầu cất máy, bạn cần chấp hành.
Chụp ảnh tiếp viên để đăng lên mạng có được không?
Nếu muốn chụp chung hoặc chụp riêng tiếp viên, hãy hỏi ý họ trước. Nhiều hãng có quy định nội bộ về việc tiếp viên xuất hiện trong ảnh của khách. Đăng ảnh tiếp viên kèm lời bình phẩm về ngoại hình là không nên.
Chụp lại khu vực soi chiếu vì bị đối xử không đúng thì có được không?
Ở điểm soi chiếu, việc quay chụp thường bị hạn chế. Cách đúng là đề nghị gặp trưởng ca, ghi lại thời gian, vị trí, đặc điểm nhân viên, rồi gửi phản ánh tới cảng hàng không. Camera của sân bay có thể được dùng để xác minh.
Đăng ảnh thẻ lên tàu bay lên mạng có sao không?
Không vi phạm pháp luật, nhưng không nên. Thẻ lên tàu bay có mã vạch và thông tin đặt chỗ, người khác có thể dùng để tra cứu, thay đổi đặt chỗ của bạn. Nếu muốn khoe chuyến đi, hãy che toàn bộ mã và thông tin trên thẻ.
Lỡ chụp trúng khu vực quân sự trong sân bay thì nên làm gì?
Đừng đăng, hãy xoá ảnh đó khỏi máy và các bản sao lưu. Nếu bị lực lượng chức năng hỏi, hãy hợp tác, trình bày trung thực và chấp hành hướng dẫn. Việc chủ động không lưu giữ, không phát tán là cách tốt nhất để tránh rắc rối.