Được, nếu nhà xe hoặc đơn vị vận tải đường sắt chấp nhận và bạn đáp ứng điều kiện của họ: để trong lồng kín, giữ vệ sinh, không làm phiền khách khác, có giấy tiêm phòng khi được yêu cầu. Không có điều luật nào bắt buộc nhà xe phải nhận chó mèo, nên nhà xe từ chối là quyền của họ, miễn họ nói rõ từ trước. Chở số lượng lớn để bán, hoặc chở động vật đi qua nhiều tỉnh, thì còn thêm câu chuyện kiểm dịch.
Mỗi dịp Tết, nghỉ hè, rất nhiều người phải đưa chó mèo về quê hoặc chuyển nhà sang tỉnh khác. Bài này nói về xe khách và tàu hoả trong nước, phần máy bay có quy định riêng của hãng hàng không và được bàn ở chỗ khác. Bài đi qua quyền của khách, quyền của nhà xe, giấy tờ nên mang, và cách chuẩn bị để chuyến đi êm cho cả người lẫn con vật.
Ai quyết định chó mèo có được lên xe
Luật giao thông và các quy định về vận tải hành khách đặt ra nghĩa vụ cho nhà xe: chở đúng số người, bảo đảm an toàn, vệ sinh, không chở hàng cấm, hàng nguy hiểm, hàng có mùi hôi thối lẫn với hành khách. Trong khung đó, việc có nhận vật nuôi đi cùng khách hay không chủ yếu nằm ở quy định vận chuyển do từng doanh nghiệp tự ban hành và niêm yết. Có nhà xe nhận mèo, chó nhỏ trong lồng; có nhà xe chỉ nhận gửi ở khoang hành lý; có nhà xe không nhận hẳn.
Ngành đường sắt cũng vậy. Đơn vị kinh doanh vận tải đường sắt có quy định riêng về vật nuôi, thường cho phép mang theo con vật nhỏ trong lồng ở một số loại toa, hoặc gửi theo toa hành lý, kèm điều kiện về giấy tờ. Quy định này thay đổi theo thời kỳ và có thể khác nhau giữa các đoàn tàu, nên bạn cần hỏi ở ga hoặc tổng đài của đơn vị bán vé trước khi đặt.
Điều quan trọng là quy định phải được thông báo trước. Nhà xe đã bán vé mà không nói gì, đến lúc lên xe mới từ chối, thì bạn có quyền yêu cầu hoàn lại tiền vé theo quy định của họ, hoặc phản ánh tới cơ quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Ngược lại, nếu quy định đã niêm yết rõ mà khách cố mang lên, nhà xe có quyền từ chối.
Xe khách, xe ghép, tàu hoả: mỗi loại một cách
Mỗi phương tiện có cách tổ chức khác nhau, nên điều kiện mang vật nuôi cũng khác. Bảng dưới là những gì bạn thường gặp; luôn hỏi lại đơn vị cụ thể.
| Phương tiện | Thường gặp | Cần chuẩn bị |
|---|---|---|
| Xe khách giường nằm, ghế ngồi | Nhiều nhà xe không cho mang lên khoang khách; có nơi nhận gửi khoang hành lý dưới gầm | Hỏi khoang dưới có thông gió không, nhiệt độ thế nào |
| Xe limousine, xe ghép ít chỗ | Linh hoạt hơn, tuỳ chủ xe và khách đi cùng | Thoả thuận trước khi đặt, nói rõ loại vật nuôi |
| Tàu hoả | Thường có quy định riêng, cho mang vật nhỏ trong lồng ở một số toa hoặc gửi toa hành lý | Hỏi tại ga trước, mang giấy tiêm phòng |
| Xe buýt nội thành | Phần lớn không nhận vật nuôi, trừ một số tuyến có quy định riêng | Đọc quy định của đơn vị vận hành |
| Xe công nghệ | Tuỳ tài xế và chính sách của ứng dụng; nên chọn loại dịch vụ chở thú cưng nếu có | Báo trước cho tài xế khi đặt |
| Gửi hàng theo xe, không có người đi kèm | Rủi ro cao cho con vật; nhiều nhà xe không nhận động vật sống | Cân nhắc dịch vụ vận chuyển thú cưng chuyên nghiệp |
Gửi chó mèo dưới gầm xe khách mùa hè là lựa chọn nhiều người phải dùng, nhưng hãy hỏi kỹ. Khoang hành lý gầm xe có thể rất nóng và ngột ngạt khi xe dừng lâu. Mỗi năm đều có câu chuyện con vật chết khi đến nơi.
Giấy tờ nên mang theo
Không phải chuyến nào cũng bị hỏi giấy, nhưng có sẵn giấy tờ giúp bạn tránh tranh cãi ở bến xe, nhà ga và khi bị kiểm tra dọc đường.
- Sổ hoặc giấy tiêm phòng dại của chó mèo còn hạn. Pháp luật thú y yêu cầu chủ nuôi tiêm phòng dại cho chó, mèo theo kế hoạch phòng bệnh của địa phương; đây cũng là giấy nhà xe, nhà ga hay hỏi nhất.
- Giấy kiểm dịch khi vận chuyển động vật ra khỏi tỉnh trong những trường hợp pháp luật thú y yêu cầu, đặc biệt khi chở nhiều con hoặc chở để bán. Với một hai con vật cảnh đi cùng chủ, yêu cầu này tuỳ trường hợp, nên hỏi cơ quan chuyên môn về chăn nuôi, thú y của tỉnh nơi đi.
- Giấy tờ tuỳ thân của chủ và thông tin liên lạc dán trên lồng.
- Nếu là chó lớn, chó thuộc giống được coi là nguy hiểm, mang theo rọ mõm và dây xích chắc, vì nhiều nơi yêu cầu.
- Ảnh chụp con vật và giấy tờ trong điện thoại, phòng khi thất lạc.
Quy định chi tiết về kiểm dịch nội địa, giấy tờ cần có, đơn vị cấp và lệ phí có thay đổi theo văn bản hướng dẫn. Khi chở vì mục đích buôn bán, gây giống, hoặc số lượng nhiều, bạn nên hỏi trước cơ quan chuyên môn thú y để chuẩn bị đủ, tránh bị giữ lại dọc đường.
Nghĩa vụ của người mang vật nuôi trên xe
Giữ con vật trong lồng kín, chắc. Một con mèo hoảng sợ nhảy ra trong xe đang chạy có thể gây nguy hiểm cho tài xế. Lồng phải có khoá, đáy kín, có tấm lót thấm nước.
Giữ vệ sinh, không để mùi ảnh hưởng người khác. Cho con vật đi vệ sinh trước chuyến đi, nhịn ăn vài giờ trước khi lên xe với chuyến dài nếu bác sĩ thú y khuyên vậy, mang theo tã lót, túi rác.
Chịu trách nhiệm khi con vật gây thiệt hại. Theo Bộ luật Dân sự 2015, chủ sở hữu súc vật phải bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra. Con chó cắn hành khách khác, cào rách ghế xe, làm bẩn hành lý của người bên cạnh, chủ phải chịu.
Tôn trọng người dị ứng, người sợ chó mèo. Có người dị ứng lông mèo thật sự, có trẻ nhỏ sợ chó. Khi nhà xe sắp xếp chỗ ngồi xa hơn, hãy hợp tác.
Không cho con vật uống thuốc an thần tuỳ tiện. Nếu con vật quá căng thẳng khi đi xa, hỏi bác sĩ thú y. Tự cho uống thuốc người là việc nguy hiểm.
Ở bến xe, nhà ga và khu chờ: thêm nội quy của nơi công cộng
Trước khi lên xe, con vật của bạn đã ở trong bến xe, nhà ga, phòng chờ, tức là nơi công cộng có nội quy riêng. Nhiều bến xe, nhà ga yêu cầu vật nuôi phải ở trong lồng hoặc được giữ bằng dây xích, chó phải đeo rọ mõm, chủ phải dọn ngay chất thải. Những yêu cầu này phù hợp với nguyên tắc chung về nuôi chó, mèo ở nơi công cộng mà nhiều địa phương đã ban hành: không thả rông, có người dắt, giữ vệ sinh.
Thả chó chạy tự do trong sảnh chờ, để mèo ra khỏi lồng ngồi trên ghế chờ, không dọn chất thải trên sàn là những việc dễ bị nhân viên nhắc nhở, và tuỳ quy định địa phương có thể bị xử phạt hành chính vì vi phạm vệ sinh nơi công cộng hoặc quy định quản lý vật nuôi. Nếu con vật cắn người trong khu chờ, trách nhiệm bồi thường vẫn thuộc về chủ.
Với người khác trong khu chờ, nếu thấy chó thả rông gây nguy hiểm, cách đúng là báo nhân viên bến xe, nhà ga thay vì tự đuổi đánh con vật. Con vật bị đánh trong lúc hoảng sợ dễ cắn người hơn, và người đánh có thể phải chịu trách nhiệm nếu làm con vật bị thương.
Góc của nhà xe: vì sao nhiều nơi từ chối
Người nuôi chó mèo thường thấy bị đối xử bất công khi bị từ chối, nhưng đặt mình vào vị trí nhà xe sẽ thấy họ có lý do. Xe khách là không gian kín, chung, có thể có người dị ứng, người sợ, trẻ nhỏ. Một lần chó sủa suốt đêm trên xe giường nằm là một chuyến khách phàn nàn. Một lần con vật làm bẩn ghế là một ngày xe nằm bến để vệ sinh. Một lần chó cắn khách là trách nhiệm bồi thường đứng tên nhà xe.
Bởi vậy quyền từ chối của nhà xe là chính đáng, miễn họ thông báo rõ. Điều không chính đáng là nhận rồi đòi thêm tiền tuỳ ý mà không có bảng giá, hoặc nhận rồi để con vật ở chỗ nguy hiểm mà không nói. Khi nhà xe có thu phí vận chuyển vật nuôi, nên hỏi rõ phí đó bao gồm gì, con vật được để ở đâu, nếu có chuyện thì ai chịu.
Với người mang, cách chắc nhất là gọi trước cho nhà xe, nói rõ loại vật nuôi, kích thước, có lồng hay không. Đặt vé qua ứng dụng thì ghi chú và chờ xác nhận. Có xác nhận trước giúp bạn có căn cứ nếu đến bến lại bị từ chối.
Chuẩn bị cho một chuyến về quê cùng thú cưng
Một chuyến đi êm phần lớn đến từ khâu chuẩn bị, không phải từ lúc lên xe.
- Một hai tuần trước, cho con vật làm quen với lồng: để lồng mở trong nhà, cho ăn trong lồng.
- Kiểm tra sổ tiêm phòng dại còn hạn; nếu sắp hết hạn, tiêm lại trước khi đi.
- Gọi nhà xe hoặc ga tàu hỏi quy định, phí, chỗ để; xin xác nhận bằng tin nhắn.
- Chuẩn bị lồng vừa vặn, có thông gió, tấm lót, bình nước nhỏ, một ít thức ăn, túi rác.
- Ngày đi, cho con vật đi dạo, đi vệ sinh trước khi đến bến.
- Trên đường, để lồng ở chỗ thoáng, không để dưới nắng trực tiếp khi xe dừng nghỉ.
- Đến nơi, cho con vật nghỉ trong phòng yên tĩnh trước khi thả ra sân mới.
Nếu con vật lớn tuổi, đang ốm, mới phẫu thuật, nên hỏi bác sĩ thú y xem có nên đi xa không. Đôi khi gửi người quen trông vài ngày là lựa chọn tốt hơn cho con vật.
Câu hỏi thường gặp
Nhà xe có được thu thêm tiền khi mang chó mèo không?
Được, nếu đó là phí dịch vụ được thông báo trước và hai bên đồng ý. Nhà xe không được tự đặt mức phí khi khách đã lên xe mà không báo trước. Hỏi rõ mức phí và chỗ để con vật trước khi đặt vé.
Nhà xe đã nhận rồi nhưng con vật chết trong khoang hành lý thì sao?
Nếu nhà xe đã nhận vận chuyển con vật như một dịch vụ và để nó ở điều kiện không bảo đảm, chủ có thể yêu cầu bồi thường theo hợp đồng vận chuyển. Cần giữ bằng chứng như tin nhắn xác nhận, vé, ảnh lúc giao. Mức bồi thường thường phải thoả thuận hoặc nhờ hoà giải.
Có bắt buộc rọ mõm cho chó khi đi xe không?
Nhiều đơn vị vận tải và quy định nuôi chó ở nơi công cộng yêu cầu chó được giữ bằng dây xích và đeo rọ mõm khi ở nơi đông người. Với chó nhỏ trong lồng kín, yêu cầu này ít được đặt ra, nhưng mang theo vẫn hơn.
Chở chó mèo bằng xe máy về quê có được không?
Luật giao thông không cấm chở động vật trên xe máy, nhưng hàng hoá xếp trên xe không được vượt quá kích thước cho phép và không được gây mất an toàn. Lồng phải buộc chắc, không che tầm nhìn, không thò ra hai bên. Đi đường dài, cho con vật nghỉ và uống nước.
Mang mèo lên tàu hoả có phải mua vé cho mèo không?
Tuỳ quy định của đơn vị vận tải đường sắt. Có nơi tính cước như hành lý, có nơi yêu cầu gửi toa hành lý riêng. Hỏi tại ga trước ngày đi và giữ biên lai cước nếu có.